Η δημόσια συζήτηση για πιθανούς συνασπισμούς «κεντροδεξιάς» στην Κύπρο φέρνει ξανά στο προσκήνιο το θεμελιώδες ερώτημα: ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος του Κέντρου; Όταν το Κέντρο εμφανίζεται να στέκεται απέναντι σε μια ολόκληρη παράταξη, στην προκειμένη περίπτωση την Αριστερά, τότε εγκαταλείπει την ιστορική του αποστολή: να λειτουργεί ως δύναμη γεφύρωσης και σύνθεσης. Έτσι, αντί να αποτελεί ανεξάρτητο πολιτικό χώρο, μετατρέπεται σε δορυφόρο μιας πλευράς του πολιτικού φάσματος και ακυρώνει τον ίδιο του τον λόγο ύπαρξης.
Για εμάς της Δημοκρατικής Παράταξης το Κέντρο δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι παρακολούθημα κανενός. Αντίθετα, οφείλει να σταθεί σε αυτό που πρώτος ο Εμανουέλ Μακρόν περιέγραψε ως «ακραίο Κέντρο». Όχι μια χλιαρή μετριοπαθής στάση που αρκείται στον ρόλο του διαιτητή, αλλά μια συνειδητή και θαρραλέα επιλογή: να κρατά ζωντανό τον διάλογο, να αναζητά συναινέσεις και να προτείνει εφαρμόσιμες λύσεις, ακόμη κι όταν αυτές δεν είναι οι πιο εύκολες ή οι πιο δημοφιλείς.
Το «ακραίο Κέντρο» δεν είναι ο χώρος των αφελών «δικαιωματιστών», ούτε και των μεταλλαγμένων νεοφιλελεύθερων. Δεν σημαίνει άκριτη αποδοχή της παρανομίας, ούτε ακτιβισμούς ύποπτης καθαρότητας. Το «ακραίο Κέντρο» είναι η αποφασιστική υπεράσπιση της λογικής και του ορθού λόγου σε μια εποχή όπου οι γύρω φωνές συχνά καταφεύγουν στον εύκολο δρόμο του λαϊκισμού.
Αυτό είναι το στίγμα που πρέπει να δώσει το Κέντρο στην Κύπρο: να κοιτάζει την πραγματικότητα κατάματα, χωρίς αυταπάτες, αλλά και χωρίς να παραδίδεται στον κυνισμό. Να διατηρεί το όραμα ζωντανό, αλλά να το στηρίζει σε ρεαλιστικές πολιτικές που δίνουν απαντήσεις στους πολίτες. Με άλλα λόγια, να υπηρετεί αυτό που ο Τζον Φ. Κένεντι αποκάλεσε «ιδεαλισμό χωρίς ψευδαισθήσεις».
Γι’ αυτό και η απάντηση στους κινδύνους του λαϊκισμού δεν μπορεί να είναι η δημιουργία νέων αποκλεισμών. Δεν μπορεί να είναι η συγκρότηση μετώπων όπου κάποιοι αυτοχαρακτηρίζονται «οι σωστοί» και οι απέναντι τοποθετούνται συλλήβδην στη γωνία ως «οι λάθος». Η μόνη ρεαλιστική απάντηση είναι η οικοδόμηση ευρύτερων συναινέσεων. Σημαίνει ότι Δεξιά, Αριστερά και Κέντρο πρέπει να αναζητήσουν κοινούς τόπους και να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων: του Κυπριακού, της οικονομίας, της μετανάστευσης, της ενέργειας, της πράσινης μετάβασης, της πάταξης της διαφθοράς.
Αυτή είναι και η στρατηγική πρόταση της ΔΗΠΑ: ένα Κέντρο που λειτουργεί ως γέφυρα και όχι ως άρμα που σέρνεται πίσω από άλλους. Ένα Κέντρο που βλέπει τη μεγάλη εικόνα και γνωρίζει ότι η κοινωνία δεν χωρίζεται σε δύο στρατόπεδα, αλλά είναι ένα πολύπλοκο μωσαϊκό αναγκών, αγωνιών και προτεραιοτήτων.
Δεν μπορούμε να οικοδομήσουμε το μέλλον με συνθήματα, ούτε με τη λογική της παράταξης που θεωρεί ότι κατέχει το μονοπώλιο της αλήθειας. Η Κύπρος χρειάζεται διάλογο, συνθέσεις και αμοιβαίο σεβασμό. Μόνο έτσι μπορούμε να απαντήσουμε αποτελεσματικά στον λαϊκισμό που απειλεί να διαβρώσει τις δημοκρατίες παντού στον κόσμο.
Και βεβαίως, όλα αυτά δεν έχουν κανένα νόημα αν η ίδια η λειτουργία του κράτους δεν υπηρετεί τις ίδιες αρχές. Δεν μπορούμε να μιλάμε για «ακραίο Κέντρο» και συναινέσεις, την ώρα που το κράτος εξακολουθεί να λειτουργεί με λογικές ρουσφετιού, αδιαφάνειας και αναξιοκρατίας. Οι πολίτες δεν πείθονται από μεγάλα λόγια, αν στην πράξη βλέπουν διορισμούς με κομματικά κριτήρια, αποφάσεις πίσω από κλειστές πόρτες και ένα δημόσιο συμφέρον που θυσιάζεται συστηματικά σε μικροκομματικές σκοπιμότητες.
Η κυβέρνηση —κάθε κυβέρνηση— έχει την ευθύνη να διασφαλίζει αξιοκρατία, διαφάνεια και σεβασμό στους θεσμούς. Διαφορετικά, το κενό εμπιστοσύνης που αφήνει έρχεται να το καλύψει ο λαϊκισμός και οι ακραίες φωνές που υπόσχονται εύκολες λύσεις.
Όπως σημείωνε ο Κομφούκιος, «ο ευγενής επιδιώκει την αρμονία, όχι την ομοιομορφία». Αυτή είναι η ουσία του ρόλου του Κέντρου. Να μην τρομάζει μπροστά στη διαφορετικότητα, να μην παγιδεύεται σε τεχνητά δίπολα, αλλά να αναζητά τον κοινό τόπο που μας επιτρέπει να προχωρούμε μαζί.
Η ΔΗΠΑ λοιπόν δεν είναι και δεν θα γίνει δορυφόρος κανενός. Είναι η παράταξη που θέλει να ενώσει, να προσφέρει λογικές απαντήσεις, να σταθεί απέναντι στον λαϊκισμό και να δείξει έναν δρόμο ευθύνης. Για εμάς το «ακραίο Κέντρο» δεν είναι θεωρία. Είναι η μόνη ρεαλιστική επιλογή για μια Κύπρο που θέλει να κοιτάξει μπροστά.
