Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας,
κυρία Πρόεδρε της Βουλής,
κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
H σημερινή ειδική συνεδρίαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για να καταδικάσουμε το δίδυμο έγκλημα του Ιούλη του 1974, που προκάλεσε στο λαό μας ανείπωτο πόνο και ανεπούλωτες πληγές, αποτελεί πράξη ιστορικής ευθύνης και εθνικού αναστοχασμού.
Πενήντα ένα χρόνια, ο λαός μας δεν παραδίδεται στη λήθη. Θυμάται και τιμά τον αείμνηστο Εθνάρχη Μακάριο, τους ήρωες και μάρτυρές του, τους υπερασπιστές της δημοκρατίας, εκείνους που στάθηκαν όρθιοι μέσα στο σκοτάδι της προδοσίας, αντιστάθηκαν στην κατάλυση της νομιμότητας και υπερασπίστηκαν το δίκαιο, τους θεσμούς, την εθνική αξιοπρέπεια.
Τιμούμε τους αγνοούμενους, τους εγκλωβισμένους, τους βασανισμένους, τις χιλιάδες των εκτοπισμένων. Τιμούμε τον κυπριακό λαό, που με αξιοπρέπεια κουβαλά για μισό αιώνα τις πληγές της τραγωδίας.
Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε,
κυρία Πρόεδρε,
Η πατρίδα μας συνεχίζει να βρίσκεται μπροστά σ΄ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
Είμαστε μάρτυρες δραματικών εξελίξεων στη διεθνή σκηνή που αναπόδραστα επηρεάζουν και το Κυπριακό.
Στη γειτονιά μας ο πόλεμος στη Γάζα μοιάζει ατελείωτος, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει ρευστή, το καθεστώς στη Συρία δείχνει να εδραιώνεται. Η 12ημερη σύγκρουση Ισραήλ – Ιράν και τα παρεπόμενα της, ενδεχομένως να κυοφορήσουν μια νέα τάξη πραγμάτων στη Μέση Ανατολή, με αλλιώτικες δυναμικές και συμμαχίες από ότι γνωρίσαμε μέχρι πρότινος. Επιπρόσθετα, ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει μία ανοικτή πληγή για ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ η εξωτερική πολιτική του Προέδρου Τράμπ είναι σε πολλά σημεία ακόμα απρόβλεπτη.
Είναι μέσα σε αυτό το ρευστό και εν πολλοίς θολό διεθνές περιβάλλον που θα πρέπει να κινηθούμε στο Κυπριακό.
Θα πρέπει να τονίσουμε πως την μακροχρόνια στασιμότητα στο κυπριακό την έχει διαδεχθεί μια κινητικότητα, που χάριν στην επιμονή και τις πρωτοβουλίες του Προέδρου Χριστοδουλίδη, οδήγησαν στην άτυπη Πενταμερή στη Γενεύη τον περασμένο Μάρτιο, στην επικείμενη συνάντηση της Νέας Υόρκης, στο διορισμό της κα. Ολγκίν, Προσωπικού Απεσταλμένου του ΟΗΕ και του κ. Χαν ως Ειδικού Αντιπροσώπου της Ε.Ε
Ωστόσο, η επικείμενη συνάντηση στη Νέα Υόρκη, δυστυχώς, δεν επιτρέπει ιδιαίτερη αισιοδοξία. Η προκλητική και αδιάλλακτη στάση της Τουρκίας παγώνει τις ελπίδες για άμεση επανέναρξη ουσιαστικού διαλόγου, ενώ παράλληλα, οι λεγόμενες “εκλογές” στα κατεχόμενα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το ήδη δύσκολο κλίμα και περιορίζουν τις όποιες άμεσες προοπτικές.
Ανεξαρτήτως της αναθεωρητικής πολιτικής της Άγκυρας και της επιμονής της για λύση δυο κρατών, εμείς ως Ε/K κοινότητα δεν έχουμε την πολυτέλεια να αποστασιοποιηθούμε από το πλαίσιο λύσης του Κυπριακού, που δεν είναι άλλο, από τη λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως προνοείται στα Ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, αλλά και τις αποφάσεις των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη βούληση της διεθνούς κοινότητας, όπως αυτή παγίως εκφράζεται όλα τα προηγούμενα χρόνια.
Η λύση, φυσικά, πρέπει να οδηγεί σε απαλλαγή από την κατοχή και τα συνεπακόλουθά της, στην αντιστροφή των τετελεσμένων της εισβολής, και σε ένα κανονικό κράτος.
Σ΄αυτή τη συγκυρία, ωφέλιμες για το κυπριακό θα μπορούσαν να αποβούν οι ευρωτουρκικές σχέσεις, νοουμένου ότι περνούν και μέσα από την πρόοδο στο κυπριακό. Είναι γνωστό το ενδιαφέρον της Τουρκίας για αναβάθμιση της τελωνειακής της σχέσης με την ΕΕ, και όχι μόνο, όπως είναι εξίσου γνωστή η επιδίωξη της ΕΕ για αναθέρμανση των σχέσεων της με την Άγκυρα.
Η πρόσφατη υιοθέτηση του κανονισμού SAFE (Δράση για την Ασφάλεια της Ευρώπης) παρέχει τη δυνατότητα στην τουρκική πολεμική βιομηχανία να συμμετάσχει στον πυρήνα του υπό εξέλιξη προγράμματος επανεξοπλισμού της Ευρώπης, είτε με υπεργολαβίες είτε μέσω συνεργασιών.
Παραμένει να δούμε πως θα λειτουργήσουν στην πράξη οι ασφαλιστικές δικλείδες που εξασφάλισαν η Ελλάδα και Κύπρος σε σχέση με τη συμμετοχή της Τουρκίας σε αυτό το πρόγραμμα.
Μια άλλη πολύ σημαντική παράμετρος αλλά και κλειδί για ουσιαστικές εξελίξεις στο Κυπριακό είναι οι στρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας, η οποία επιδιώκει ρόλο ισχυρής περιφερειακής δύναμης, αξιοποιώντας τη γεωπολιτική της θέση και τις ευέλικτες σχέσεις με ΗΠΑ και Ρωσία.
Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η πολιτική στάση των Ηνωμένων Πολιτειών υπό την προεδρία Τραμπ, τόσο απέναντι στην Τουρκία όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Ενδεχόμενη αποδυνάμωση της αμερικανικής παρουσίας ίσως επιτρέψει στην Τουρκία να ενισχύσει τη θέση της, με άμεσες επιπτώσεις στο Κυπριακό.
Την ίδια ώρα, αλλαγές στην αρχιτεκτονική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ισραήλ, ίσως δρομολογήσουν συνθήκες που ενδεχομένως να ευνοήσουν την Ελλάδα και την Κύπρο ως σταθεροί πυλώνες σταθερότητας και ασφάλειας την περιοχή.
Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε,
κυρία Πρόεδρε,
κυρίες και κύριοι,
Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός πως οι πολίτες σήμερα νιώθουν βαθιά απογοητευμένοι και παγιδευμένοι σε πολλαπλά αδιέξοδα, αφού πέραν από τα διαχρονικά βάρη της εισβολής και της κατοχής, έχουν κληθεί να διαχειριστούν και τις επιπτώσεις των διάφορων συνεχιζόμενων κρίσεων – οικονομικών, θεσμικών, υγειονομικών – που έχουν αφήσει έντονα το αποτύπωμα τους στην ποιότητα ζωής τους, στο βιοτικό τους επίπεδο, και στην έλλειψη ασφάλειας σε διάφορους σημαντικούς τομείς.
Το πιο ανησυχητικό είναι, όμως πως, οι πολίτες δεν μπορούν να διακρίνουν πλέον ελπίδα, προοπτική και ένα συγκροτημένο όραμα για το αύριο, τόσο για αυτούς όσο και για τα παιδιά τους.
Ο κόσμος έχει κουραστεί. Έχει αγανακτήσει από τις συνεχιζόμενες ανούσιες κομματικές αντιπαραθέσεις που προσφέρουν θέαμα, αλλά όχι χειροπιαστές λύσεις στα συσσωρευμένα προβλήματά του.
Ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας αισθάνεται αποξενωμένο και εξουθενωμένο, και με δυσπιστία και θυμό αμφισβητεί ευθέως τους θεσμούς και το πολιτικό σύστημα.
Σ΄αυτές τις συνθήκες, της αναποτελεσματικότητας, της αβεβαιότητας και της τοξικότητας, ευδοκιμούν, δυστυχώς, φαινόμενα που έχουν στο επίκεντρό τους τον λαϊκισμό και τη δημαγωγία, που εκμεταλλεύονται το θυμικό των πολιτών και προάγουν τους λογής-λογής εθνοσωτήρες και από μηχανής θεούς.
Ότι χειρότερο για μια μικρή ημικατεχόμενη χώρα.
Γιατί, οι όποιες ηρωικές μωρίες ή οι όποιες ανέφικτες και πιασάρικες υποσχέσεις μπορεί να προκαλέσουν πρόσκαιρα χειροκροτήματα, αλλά, στην πορεία, δυστυχώς, θα οδηγήσουν σε καταστροφικά και μη αναστρέψιμα αποτελέσματα.
Θέση της ΔΗΠΑ είναι ότι η Κύπρος χρειάζεται μια νέα Εθνική Συμφωνία.
Μια Συμφωνία που να στηρίζεται στην ενότητα, στην εθνική συνεννόηση και στην κοινωνική συναίνεση.
Για εμάς η ενότητα, δεν είναι σύνθημα.
Είναι συνειδητή και αδήριτη επιλογή.
Όλοι μαζί οφείλουμε να αναλάβουμε τις ιστορικές μας ευθύνες, που οι σημερινοί χαλεποί καιροί επιτάσσουν. Όχι με λόγια. Όχι με συνθήματα. Όχι με ευσεβοποθισμούς. Όχι με ευχολόγια. Με πράξεις.
Διαφορετικά θα αφεθούμε μοιρολατρικά στη τύχη να χαθούμε στον πάτο της Ιστορίας και θα χαραμίσουμε το μέλλον των παιδιών μας και της νέας γενιάς.
Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε,
κυρία Πρόεδρε,
κυρίες και κύριοι,
Η διαφύλαξη και η συντήρηση της ιστορικής μνήμης είναι ευθύνη και χρέος όλων μας.
Η ιστορική αλήθεια γύρω από τα τραγικά γεγονότα του Ιούλη του 1974 αποτελεί σταθερό βάθρο αυτογνωσίας. Η συντήρηση αλώβητης και ανόθευτης της αλήθειας για το παρελθόν αποτελεί προϋπόθεση για τη διαμόρφωση μιας ελπιδοφόρας πορείας για το σήμερα και το αύριο.
Η φετινή επέτειος του δίδυμου εγκλήματος του Ιουλίου 1974 μπορεί – αν το θελήσουμε όλοι – να σηματοδοτήσει ένα νέο ξεκίνημα. Να γίνει η αφετηρία μιας κοινής πορείας προς ένα καλύτερο αύριο.
Θα πρέπει με λίγα λόγια να αποδείξουμε στην πράξη ότι την Κύπρο μας την αγαπούμε. Ότι αυτήν υπηρετούμε. Και γι΄αυτή νοιαζόμαστε πραγματικά. Για να το πετύχουμε, οφείλουμε να μονιάσουμε και να εργαστούμε σκληρά, νούσιμα και υπεύθυνα.
Ο λαός, σίγουρα, το αναμένει. Το ζητά. Το αξιώνει.
Αυτό είναι το ελάχιστο πατριωτικό χρέος μας προς την πατρίδα και το λαό μας.
