Κυρίες και κύριοι,
Συζητούμε σήμερα ένα νομοσχέδιο ιδιαίτερης σημασίας, το οποίο φιλοδοξεί να διαμορφώσει εκ νέου το πλαίσιο διαχείρισης της μετανάστευσης και του ασύλου στη χώρα μας. Πρόκειται για μια ουσιαστική μεταρρύθμιση, που αντικαθιστά την υφιστάμενη νομοθεσία περί προσφύγων και θέτει τις βάσεις για ένα σύγχρονο, συνεκτικό και αποτελεσματικό σύστημα.
Ο βασικός σκοπός του νομοσχεδίου είναι διττός. Από τη μία πλευρά, επιδιώκει την πλήρη εναρμόνιση της Κυπριακής Δημοκρατίας με το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και τις συναφείς οδηγίες και κανονισμούς. Από την άλλη, αποσκοπεί στη δημιουργία ενός εθνικού πλαισίου που να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Η εφαρμογή του συνδέεται με τη δυνατότητα εξασφάλισης σημαντικής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, ύψους περίπου 190 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία θα ενισχύσει ουσιαστικά τις υποδομές και τις πολιτικές διαχείρισης του μεταναστευτικού.
Κυρίες και κύριοι,
Το νομοσχέδιο εισάγει μια σειρά από σημαντικές αλλαγές.
Πρώτον, επιταχύνει και εξορθολογίζει τις διαδικασίες ασύλου. Καθορίζονται σαφείς προθεσμίες, παρέχεται η δυνατότητα προτεραιοποίησης συγκεκριμένων αιτήσεων και ενισχύεται η αποδοτικότητα της Υπηρεσίας Ασύλου. Παράλληλα, εισάγονται σύγχρονα εργαλεία, όπως η υποχρεωτική καταγραφή συνεντεύξεων και η ψηφιακή επικοινωνία με τους αιτητές.
Δεύτερον, θεσμοθετείται για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη διαδικασία ελέγχου διαλογής στα σύνορα. Μέσω ειδικών κέντρων, οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας θα εξετάζονται ταχύτερα, ενώ διευκολύνεται και η διεκπεραίωση διαδικασιών επιστροφής όπου αυτό απαιτείται.
Τρίτον, ενισχύεται η προστασία των δικαιωμάτων των αιτούντων. Καθορίζονται σαφώς οι συνθήκες υποδοχής, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, ενώ διασφαλίζεται η πρόσβαση σε δωρεάν νομική καθοδήγηση και εκπροσώπηση κατά τη διαδικασία προσφυγής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρύθμιση θεμάτων οικογενειακής ενότητας. Το νομοσχέδιο καλύπτει υφιστάμενα κενά, διασφαλίζοντας ότι η οικογένεια προστατεύεται ακόμη και όταν δημιουργείται μετά την άφιξη του αιτητή στη χώρα.
Παράλληλα, εισάγονται πρόνοιες που ενισχύουν την ένταξη. Παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης στην αγορά εργασίας εντός έξι μηνών, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένες δράσεις για την κοινωνική ενσωμάτωση.
Επιπλέον, δημιουργείται μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων και καταστάσεων ανωτέρας βίας, ώστε το κράτος να μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε περιπτώσεις μαζικών αφίξεων.
Κυρίες και κύριοι,
Το νομοσχέδιο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κρίσιμους στόχους: την αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης και την πλήρη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, ορίζεται και ανεξάρτητος μηχανισμός εποπτείας, με τον Επίτροπο Διοικήσεως να παρακολουθεί την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως κατά τις διαδικασίες στα σύνορα.
Αναμφίβολα, πρόκειται για ένα σύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα. Κατά τη συζήτησή του εκφράστηκαν απόψεις, επιφυλάξεις και διαφωνίες, γεγονός που καταδεικνύει τη σοβαρότητα και την ευαισθησία του θέματος. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η χώρα μας χρειάζεται ένα σύγχρονο, λειτουργικό και δίκαιο σύστημα. Ένα σύστημα που να ανταποκρίνεται τόσο στις ευρωπαϊκές μας υποχρεώσεις όσο και στις πραγματικές συνθήκες που βιώνουμε.
Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι το νομοσχέδιο αποσκοπεί στη δημιουργία ενός σύγχρονου νομικού πλαισίου, πλήρως εναρμονισμένου με τις πρόνοιες του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο είναι δεσμευτικό για όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τίθεται σε εφαρμογή στις 12 Ιουνίου 2026.
Σας ευχαριστώ.
