Το ζήτημα των εκποιήσεων συνιστά ένα από τα πλέον κρίσιμα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η κυπριακή κοινωνία, υπογράμμισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατικής Παράταξης, Μάριος Καρογιάν, επισημαίνοντας ότι πίσω από κάθε υπόθεση εκποίησης δεν βρίσκεται απλώς ένας αριθμός ή ένας τραπεζικός φάκελος, αλλά μια οικογένεια, μια μικρή επιχείρηση, μια ανθρώπινη ιστορία που κινδυνεύει να διαρραγεί.
Στη συνάντηση, στην οποία τον πλαισίωναν ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της ΔΗΠΑ, Αλέκος Τρυφωνίδης, καθώς και ο Ευτύχιος Παπαευτυχίου, Μέλος του Πολιτικού Γραφείου και της Ομάδας Οικονομίας της ΔΗΠΑ, παρουσιάστηκαν συγκεκριμένες εισηγήσεις που στοχεύουν στη βελτίωση του υφιστάμενου πλαισίου.
Τοποθέτηση Μ. Καρογιάν:
Πολλοί συμπολίτες μας ζουν καθημερινά με την αγωνία ότι κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη και μοναδική τους κατοικία, όχι λόγω κακοπιστίας, αλλά λόγω αντικειμενικών δυσκολιών.
Παρόλο που με την τελευταία νομοθετική ρύθμιση υπήρξε ενίσχυση του πλαισίου, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά κενά. Με δική μας εισήγηση, είχε προστεθεί ένα επιπλέον εξωδικαστικό βήμα, ώστε να δίνεται πραγματική δυνατότητα στον δανειολήπτη να προστατεύσει την περιουσία του. Συγκεκριμένα, διευρύνθηκαν οι αρμοδιότητες του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, με ουσιαστικό ρόλο στην εξέταση παραπόνων που αφορούν εκποιήσεις, υπερχρεώσεις και καταχρηστικές ρήτρες.
Ο μηχανισμός αυτός προνοεί την εξέταση του παραπόνου μέσω μιας σύντομης, αξιόπιστης και αποτελεσματικής διαδικασίας, με την έκδοση απόφασης εντός 45 ημερών. Σε περίπτωση διαφωνίας της τράπεζας με την απόφαση του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, η υπόθεση παραπέμπεται στο Δικαστήριο, ενώ μέχρι την έκδοση δικαστικής απόφασης, η εκποίηση παραμένει ανασταλμένη.
Ωστόσο, διαπιστώνουμε ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός δεν αξιοποιείται από τους δανειολήπτες στον βαθμό που θα επιθυμούσαμε, γεγονός που αξιοποιείται από τουςενυπόθηκους πιστωτές— τράπεζες ή επενδυτικά ταμεία στην εκποίηση 1ων κατοικιών.
Η Δημοκρατική Παράταξη, αναγνωρίζοντας το κενό / αδυναμία του νόμου παρεμβαίνει αποφασιστικά, προβαίνοντας σε διορθώσεις που κύριο στόχο έχουν τη διαφύλαξη της 1ης κατοικίας, που είναι το βασικό ζητούμενο για τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας των πολιτών.
ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΕΚΠΟΙΗΣΕΩΝ
Για τον λόγο αυτό, το ΔΗΠΑ έχει ετοιμάσει και καταθέτει πρόταση νόμου για την αναστολή των εκποιήσεων, μέχρι το τέλος του 2026, με ένα και μοναδικό ξεκάθαρο στόχο:
Να μην εκποιείται καμία 1η κατοικία μέχρι 350.000.
Η αναστολή που προτείνουμε δεν είναι ούτε τιμωρητική προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ούτε ενθαρρύνει τη στρατηγική αθέτηση υποχρεώσεων. Αντίθετα, αποτελεί ένα αναγκαίο και προσωρινό μέτρο, ώστε να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος στην Πολιτεία να διορθώσει στρεβλώσεις, να κλείσει κενά και να διαμορφώσει ένα δίκαιο και λειτουργικό πλαίσιο.
Παράλληλα, κατά την περίοδο της αναστολής των εκποιήσεων και στο πλαίσιο της διαβούλευσης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο κατάθεσης επιπρόσθετων προτάσεων νόμου ώστε να θωρακιστεί περαιτέρω το νομικό πλαίσιο.
Πιο συγκεκριμένα:
ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΕΣΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ
Πρώτον, καταθέτουμε πρόταση νόμου με την οποία σκοπείται η ενίσχυση του θεσμού του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, παρέχοντας του/της τη δυνατότητα να λαμβάνει αποφάσεις, οι οποίες να είναι δεσμευτικές και τελεσίδικες, στην περίπτωση που η διαφορά μεταξύ του δανειολήπτη και του πιστωτή, δεν υπερβαίνει τις 50.000 ευρώ.
ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΕΙΣ
Δεύτερον, καταθέτουμε πρόταση νόμου που καθιστά υποχρεωτική την εφαρμογή του Κώδικα Συμπεριφοράς της Κεντρικής Τράπεζας, υπό την προϋπόθεση ότι θα εκπονείται έκθεση από ανεξάρτητο ελεγκτή — με το σχετικό κόστος να επιβαρύνει τα επενδυτικά ταμεία — και νοουμένου ότι το αρχικό κεφάλαιο του δανείου έχει καταβληθεί τουλάχιστον κατά 50% από τον δανειολήπτη. Η πρόνοια αυτή θα έχει ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2010 και θα καλύπτει επίσης δάνεια που εξοφλήθηκαν μέσω ταυτόχρονης αναχρηματοδότησης την περίοδο 2010–2025, χωρίς την παροχή οποιουδήποτε πρόσθετου ποσού προς τον δανειολήπτη.
ΑΝΑΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ
Τρίτον, προτείνουμε όπως οι τράπεζες υποχρεωθούν, σε περιπτώσεις αναχρηματοδότησης πρώτης κατοικίας μέχρι πρώτου βαθμού συγγένειας, να εφαρμόζουν πλήρως τις οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας, και ειδικότερα τα κριτήρια που αφορούν τα πραγματικά εισοδήματα των πρωτοφειλετών. Σε περίπτωση παραβίασης των οδηγιών αυτών, ο δανειολήπτης θα έχει δικαίωμα προσφυγής στον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο, του οποίου η απόφαση θα καθίσταται δεσμευτική.
ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΣΧΕΔΙΟΥ «ΕΝΟΙΚΙΟ ΕΝΑΝΤΙ ΔΟΣΗΣ»
Τέταρτον, αναμένουμε από την Κυβέρνηση την επαναφορά του Σχεδίου «Ενοίκιο έναντι Δόσης», με τα κριτήρια που ίσχυαν στο Σχέδιο «ΕΣΤΙΑ». Στόχος, το σχέδιο να καταστεί πιο ανθρωποκεντρικό, ώστε να μην αποκλείονται ειδικά οι ευάλωτες και οι ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού και να παραμείνει ανοικτό μέχρι το τέλος 2026. Παράλληλα, να καταστεί υποχρεωτική η πλήρης συμμετοχή όλων των τοπικών τραπεζών και εταιρειών εξαγοράς πιστώσεων, περιλαμβανομένων των εταιρειών Delta Credit Purchasers Ltd και Creditum Holdings Ltd.
Σε σχέση με τη δημόσια συζήτηση που αναπτύσσεται γύρω από τη φορολόγηση των τραπεζών και ιδιαίτερα τις σκέψεις για φορολόγηση των καταθέσεων των πολιτών, θέλουμε να είμαστε ξεκάθαροι: τέτοιες προσεγγίσεις θα είχαν καταστροφικές συνέπειες για τους ίδιους τους πολίτες και το χρηματοοικονομικό σύστημα.
ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ
Για να αποφευχθεί νέα αναταραχή ή ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση, η ΔΗΠΑ καταθέτει εναλλακτική πρόταση, η οποία λειτουργεί ταυτόχρονα ως αντικίνητρο για τις εκποιήσεις και ως μέτρο προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Συγκεκριμένα, εισηγούμαστε την επιβολή ειδικού τέλους φορολόγησης μέχρι 15% – ανάλογα με την περίπτωση – σε κάθε ενυπόθηκο πιστωτή — τράπεζα ή επενδυτικό ταμείο — για κάθε ακίνητο που πλειστηριάζεται ή ανακτάται.
Σκοπός της πιο πάνω πρότασης είναι η δημιουργία Ειδικού Ταμείου ή Ταμείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης για τη στήριξη ευάλωτων ομάδων δανειοληπτών και/ή για ενίσχυση των κρατικών αποθεμάτων για την κάλυψη (μέρους) τους κόστους του «Σχεδίου Έναντι Δόσης», και/ή ακόμα για τη στήριξη σχεδίων στέγασης νέων ζευγαριών.
Παράλληλα, στην Βουλή έχουμε ήδη κατατεθειμένες άλλες δυο (2) προτάσεις νόμου που αφορούν:
- Το πιστωτικό ίδρυμα να μην επιβάλλει επιπλέον τόκους στην περίπτωση που το οφειλόμενο ποσό πιστωτικής διευκόλυνσης, περιλαμβανομένων τόκων, ανέρχεται στο διπλάσιο του αρχικού χρέους.
- Στις περιπτώσεις που μετά την εκποίηση ενυπόθηκου ακινήτου το προϊόν που εισπράττεται από την πώληση ή τον πλειστηριασμό δεν καλύπτει το ποσό του ενυπόθηκου χρέους, πλέον τόκοι, το υπόλοιπο της οφειλής να διαγράφεται.
Την ίδια στιγμή, καλούμε τις ίδιες τις τράπεζες, στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής τους ευθύνης, να συμβάλουν ενεργά στη στήριξη κοινωφελών και κοινωνικών σκοπών, όπως η ενίσχυση σχολικών μονάδων, η στήριξη άπορων μαθητών, καθώς και η προμήθεια απαραίτητου εξοπλισμού σε νοσοκομεία, σχολεία και λοιπές δημόσιες δομές. Μια τέτοια πρωτοβουλία θα αποτελούσε μια ιδιαίτερα θετική κίνηση, η οποία θα τύγχανε ευρείας αποδοχής και εκτίμησης από το σύνολο της κοινωνίας. Η πρώτη κατοικία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλός αριθμός σε έναν ισολογισμό. Είναι κοινωνικό αγαθό και θεμέλιο ασφάλειας για κάθε οικογένεια.
Μακριά από δογματισμούς, εύκολα συνθήματα και λαϊκίστικες προσεγγίσεις που δεν λύνουν προβλήματα, αλλά τα διογκώνουν, η ΔΗΠΑ επιλέγει τον δρόμο της ευθύνης.
Οι πιο πάνω προτάσεις κατατίθενται στη δημόσια σφαίρα και είμαστε ανοικτοί σε αλλαγές και τροποποιήσεις, προερχόμενες είτε από την κυβέρνηση είτε από τα πολιτικά κόμματα, είτε από οργανωμένους φορείς, που θα τις εμπλουτίσουν με πρόσθετες εποικοδομητικές εισηγήσεις και θα τις καταστήσουν ακόμη πιο ουσιαστικές και αποτελεσματικές.
Για εμάς, η κοινωνική προστασία και η οικονομική σοβαρότητα δεν είναι αντικρουόμενες έννοιες — είναι προϋποθέσεις η μία της άλλης.
Η ΔΗΠΑ θα συνεχίσει να εργάζεται με υπευθυνότητα, τεκμηρίωση και κοινωνική ευαισθησία, ώστε να δοθούν λύσεις που να υπηρετούν τόσο την κοινωνία όσο και την οικονομία.
