Έχει γίνει στην κοινοβουλευτική επιτροπή Οικονομικών η παρουσίαση του Προϋπολογισμού του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης για το 2026.
Ο προϋπολογισμός του Υπουργείου, ύψους πέραν των 550 εκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί το δημοσιονομικό αποτύπωμα της κυβερνητικής πολιτικής στους κρίσιμους τομείς της δικαιοσύνης, της δημόσιας ασφάλειας και της προστασίας των δικαιωμάτων του πολίτη.
Πρόκειται για έναν προϋπολογισμό αυξημένο κατά περίπου 12% σε σχέση με το 2025, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις ανάγκες ενός κράτους που καλείται να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις για αποτελεσματική δικαιοσύνη, εμπέδωση του κράτους δικαίου και ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας.
Ως Δημοκρατική Παράταξη – Συνεργασία, αναγνωρίζουμε τη βαρύτητα και την πολυπλοκότητα των ζητημάτων που υπάγονται στις αρμοδιότητες του Υπουργείου.
Η κοινωνία ζητά δικαιοσύνη που απονέμεται έγκαιρα, αστυνομία που λειτουργεί με διαφάνεια και επαγγελματισμό, φυλακές που υπηρετούν τον σωφρονισμό και όχι την υποβάθμιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η αποτελεσματικότητα των θεσμών αυτών συνιστά προϋπόθεση για τη σταθερότητα του κράτους και τη συνοχή της κοινωνίας.
Ο προϋπολογισμός του Υπουργείου κινείται σε ορισμένες κατευθύνσεις που αξίζει να αναγνωριστούν: ο εκσυγχρονισμός των δικαστικών υποδομών, η συνέχιση της μεταρρύθμισης στη δικαιοσύνη, η ενίσχυση της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής με νέο εξοπλισμό και τεχνολογικά μέσα, καθώς και η βελτίωση των συνθηκών κράτησης στις φυλακές.
Ωστόσο, πέρα από τους αριθμούς, οφείλουμε να δούμε κατά πόσο οι πολιτικές αυτές παράγουν μετρήσιμα αποτελέσματα και, κυρίως, αν ενισχύουν την εμπιστοσύνη του πολίτη προς το κράτος.
Κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, η Δημοκρατική Παράταξη έθεσε συγκεκριμένα ζητήματα τα οποία αποτυπώνουν ευρύτερες ανησυχίες για την κατεύθυνση και την αποτελεσματικότητα των δράσεων του Υπουργείου.
Αρχικά, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η αναφορά ότι έχει απορριφθεί η σύμβαση για το σύστημα προστασίας κρίσιμων υποδομών από επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογικές απειλές αυξάνονται και η ασφάλεια κρίσιμων εγκαταστάσεων καθίσταται προτεραιότητα όλων των ευρωπαϊκών κρατών, η απουσία λειτουργικού συστήματος προστασίας από drones εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον βαθμό ετοιμότητας του κράτους απέναντι σε υβριδικές απειλές. Αναμένουμε ενημέρωση ως προς τα επόμενα βήματα, αλλά κυρίως ως προς το πώς θα διασφαλιστεί ότι η Κύπρος δεν θα παραμείνει εκτεθειμένη σε τέτοιου είδους κινδύνους.
Στο πεδίο της οδικής ασφάλειας, αν και το σύστημα φωτοεπισήμανσης έχει πλέον επεκταθεί παγκύπρια, η πραγματικότητα δείχνει πως τα τροχαία ατυχήματα όχι μόνο δεν μειώνονται, αντιθέτως αυξάνονται. Το γεγονός αυτό δημιουργεί την ανάγκη για αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων και της διαχείρισης του συστήματος. Η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι απαιτείται συνεχής εκπαίδευση, κοινωνική ευαισθητοποίηση και σταθερή αστυνόμευση.
Αναφορά έγινε και στον τρόπο στελέχωσης των οδοφραγμάτων. Η παρουσία διαφορετικών υπηρεσιών στα σημεία διέλευσης, πέραν της Αστυνομίας και του Τμήματος Τελωνείων, πρέπει να διέπεται από σαφή πλαίσια συνεργασίας και συντονισμού. Η ορθή διαχείριση των οδοφραγμάτων είναι κρίσιμη τόσο για την ασφάλεια όσο και για τη διευκόλυνση της ομαλής διακίνησης των πολιτών, και θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι το προσωπικό που εκτελεί ελέγχους είναι επαρκώς εκπαιδευμένο και λειτουργεί με διαφάνεια και συνέπεια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Μνημόνιο Συνεργασίας για την Προστασία και Προώθηση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Η συνεργασία αυτή μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης πολιτικής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπό την προϋπόθεση ότι θα βασίζεται σε σαφείς όρους, θεσμική διαφάνεια και επαρκή αξιολόγηση των δράσεων που θα αναληφθούν. Η συνεργασία κράτους και κοινωνίας των πολιτών δεν μπορεί να είναι τυπική· πρέπει να μεταφράζεται σε ουσιαστικά αποτελέσματα που ενισχύουν την προστασία των ευάλωτων ομάδων και προάγουν την κοινωνική συνοχή.
Τέλος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την κατάσταση που επικρατεί στις Κεντρικές Φυλακές. Παρά τις επενδύσεις και τις αναβαθμίσεις των τελευταίων ετών, η πραγματική χωρητικότητα, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, δεν ξεπερνά τις 620 θέσεις, ενώ ο αριθμός των κρατουμένων υπερβαίνει σταθερά τους 1.000. Αυτό σημαίνει ότι οι συνθήκες διαβίωσης δεν ανταποκρίνονται πλέον στα ελάχιστα πρότυπα που έχουν θέσει οι διεθνείς οργανισμοί. Η Πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίσει άμεσα το ζήτημα του υπερπληθυσμού με ολοκληρωμένες πολιτικές: ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών ποινής, ενίσχυση των προγραμμάτων κοινωνικής επανένταξης και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των μέτρων αποσυμφόρησης. Οι φυλακές πρέπει να παραμένουν θεσμοί σωφρονισμού και όχι αποθήκες ανθρώπων.
Ο προϋπολογισμός του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης είναι ένας από τους πιο κρίσιμους, γιατί αφορά άμεσα την ίδια τη λειτουργία του κράτους και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς αυτό.
Η Δημοκρατική Παράταξη- Συνεργασία στηρίζει κάθε μεταρρύθμιση που ενισχύει τη δικαιοσύνη, την ασφάλεια και την προστασία των δικαιωμάτων, αλλά επιμένει ότι η χρηστή διοίκηση και η αποτελεσματική υλοποίηση των έργων είναι εξίσου σημαντικά με τις ίδιες τις δαπάνες.
Η Κυβέρνηση οφείλει να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να ενισχύσει εκ νέου και να διατηρήσει ζωντανό το αίσθημα ασφάλειας και δικαιοσύνης μέσα στην κοινωνία.
Μόνο έτσι οι πολίτες θα αισθανθούν ότι το Κράτος στέκεται δίπλα τους, αποτελεσματικά και αξιόπιστα.
