Δύο εκ διαμέτρου αντίθετες κοσμοθεωρίες για το μέλλον της Κύπρου, της Ανατολικής Μεσογείου και της διεθνούς νομιμότητας, ανέπτυξαν στη φετινή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης. Οι ομιλίες τους δείχνουν πόσο μεγάλες είναι οι αποστάσεις που πρέπει να διανυθούν στο κυπριακό και πόσο δύσκολες οι συγκλίσεις. Κι αυτό δεν αποτελεί έκπληξη, κρίνοντας από τις χρονοβόρες και ατέρμονες προσπάθειες επίλυσης του κυπριακού, αλλά και τη διαρκή σκλήρυνση των τουρκικών θέσεων διά στόματος Άγκυρας και ψευδοκράτους.
Με σκληρή και διεκδικητική ρητορική, ο Ερντογάν κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την ούτω καλούμενη Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, ενός παράνομου αποσχιστικού μορφώματος. Απέρριψε το μοντέλο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, χαρακτηρίζοντάς το «αποτυχημένο» και «ανεφάρμοστο». Παρουσίασε τους Τουρκοκύπριους ως «ισότιμους ιδιοκτήτες» του νησιού και κατήγγειλε την απομόνωσή τους ως «απάνθρωπη». Παράλληλα, διεκδίκησε κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο, προειδοποιώντας ότι η Τουρκία δεν θα ανεχθεί ενεργειακά σχέδια που την αποκλείουν. Το αφήγημά του ήταν γνωστό και αναμενόμενο. Δικαιολογημένα ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης αντέδρασε και τον κατάγγειλε για επιλεκτική ευαισθησία και υποκρισία σε μέγιστο βαθμό.
Αντίθετα, με τον Ερντογάν, ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης επέλεξε θεσμική και μετριοπαθή προσέγγιση. Υπενθύμισε ότι η Κύπρος παραμένει υπό τουρκική κατοχή εδώ και 51 χρόνια και κάλεσε σε επανέναρξη των συνομιλιών με βάση τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Τόνισε ότι η λύση πρέπει να βασίζεται σε αρχές: αποχώρηση κατοχικών στρατευμάτων και εποίκων, επιστροφή προσφύγων, σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ανέδειξε τον ρόλο της Κύπρου ως μέλους της Ε.Ε. και πυλώνα σταθερότητας.
Η σύγκριση των δύο ομιλιών είναι αποκαλυπτική. Ο Ερντογάν επιδιώκει να μετατρέψει το Κυπριακό από ζήτημα εισβολής- κατοχής σε ζήτημα «ισότητας δύο ξεχωριστών κρατών». Η στρατηγική του βασίζεται στη δημιουργία τετελεσμένων και στην επιβολή ενός νέου αφηγήματος, που αποσκοπεί στη διεθνή νομιμοποίηση του ψευδοκράτους. Αντίθετα, ο Χριστοδουλίδης υπερασπίζεται τη διεθνή νομιμότητα, προτάσσοντας τον διάλογο και την επανένωση ως μόνη βιώσιμη λύση.
Η ρητορική Ερντογάν, μπορεί να βρίσκει απήχηση σε εσωτερικά ακροατήρια και να εξυπηρετεί γεωπολιτικούς σχεδιασμούς, αλλά συγκρούεται με το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Την ίδια ακριβώς ρητορική, επαναλαμβάνει και ο εγκάθετος της Άγκυρας στο ψευδοκράτος, Ερσίν Τατάρ. Αυτοπροβάλλεται ως βασιλικότερος του βασιλέα στην προσπάθεια να πάρει το χρίσμα του εκλεκτού της Τουρκίας για επανεκλογή . Υπόσχεται «επιθετική διπλωματία για τον τουρκοκυπριακό λαό σε κάθε τομέα» , «νέο σχέδιο χωροταξίας για τα Βαρώσια», «μετάβαση από τις διαπραγματεύσεις μιας αποτυχημένης ομοσπονδίας στη διπλωματία, για να ανοίξει μια νέα πορεία, χωρίς τα απαγορευμένα όρια που θέτουν άλλοι..» .Είναι ξεκάθαρο πως ο τουρκικός αναθεωρητισμός καλά κρατεί και ο μαξιμαλισμός διεκδικήσεων δεν συγκρατείται. Με νύχια και δόντια παλεύει για άρση της λεγόμενης «απομόνωσης και του εμπάργκο», επιρρίπτοντας την ευθύνη στην Κυπριακή Δημοκρατία που θέλει να καταλύσει, αποκαλώντας την υποτιμητικά, ως «Ελληνοκυπριακή διοίκηση».
Σε πείσμα και των δύο, η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει το μόνο αναγνωρισμένο κράτος στο νησί, και η λύση δύο κρατών δεν έχει καμία διεθνή στήριξη. Αντίθετα, η προσέγγιση Χριστοδουλίδη ενισχύει τη θέση της Κύπρου ως υπεύθυνου διεθνούς δρώντα, που επιδιώκει ειρήνη και σταθερότητα.
Το Κυπριακό δεν είναι μια διένεξη μεταξύ δύο κοινοτήτων και καλά είναι να το αντιληφθούμε όλοι εντός και εκτός Κύπρου για να μην υιοθετείται αφελώς και ανερυθρίαστα το τουρκικό αφήγημα. Το κυπριακό είναι ζήτημα παράνομης τουρκικής εισβολής και συνεχιζόμενης παράνομης κατοχής, συνεχούς παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διατάραξης της διεθνούς τάξης. Η διεθνής κοινότητα καλείται να επιλέξει, χωρίς παρωπίδες και μακριά από συμφέροντα: θα στηρίξει τη νομιμότητα ή θα υποκύψει στην επιβολή τετελεσμένων; Η απάντηση δεν αφορά μόνο την Κύπρο, αλλά το μέλλον της πολυμερούς συνεργασίας και της ειρήνης στην ευρύτερη γεωστρατηγική περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Αφορά τα Ελληνοτουρκικά και άλλα πρωτεύουσας σημασίας Ευρωπαϊκά θέματα και συμφέροντα.
Η φετινή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ δεν έδωσε λύση, αλλά ανέδειξε με σαφήνεια το διακύβευμα. Και σε αυτό το διακύβευμα, η φωνή της Κύπρου πρέπει να παραμείνει σταθερή, θεσμική και προσανατολισμένη στο δικαίωμα Ελευθερίας ενός ολάκερου λαού, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που υποφέρουν από την τουρκική κατοχή και ζητούν μια λύση επανένωσης του τόπου. Γιατί η ειρήνη δεν επιβάλλεται· χτίζεται με αρχές, διάλογο και διεθνή στήριξη.
